Gdy tarczyca pracuje niewłaściwie, może pojawiać się uporczywe swędzenie. Zdarza się ono zarówno w nadczynności tarczycy, jak i niedoczynności oraz w chorobie Hashimoto, na którą skarży się coraz więcej osób. Sucha i swędząca skóra może być jednym z pierwszych objawów. Chora tarczyca daje symptomy, które niekiedy trudno Rosnąca liczba publikacji na temat chorób autoimmunologicznych związanych z COVID-19 sugeruje, że SARS-CoV-2 może działać jako czynnik wyzwalający utajoną lub nowo powstałą autoimmunizację. Lekarze, a zwłaszcza endokrynolodzy powinni być świadomi możliwych związków między SARS-CoV-2 a zaburzeniami czynności tarczycy USG Nadczynność tarczycy Niedoczynność tarczycy USG tarczycy Endokrynologia Medycyna rodzinna Utrata wagi Zapalenie tarczycy Tarczyca. Lek. Tomasz Stawski Chirurg , Jaworzno. 84 poziom zaufania. W tej sytuacji nie ma co się zastanawiać i trzeba pilnie skonsultować się z endokrynologiem (nawet jeśli trzeba by tą konsultację wykonać Na choroby tarczycy cierpi ok. 7% osób w wieku 30-39 lat i ok. 4,5% osób w wieku 15-29 lat. Choroby tarczycy u dzieci również mogą się pojawić. Warto podkreślić, że choroby tarczycy u mężczyzn są dużo mniej powszechne niż wśród kobiet — w 2019 problemy z tarczycą miało ok. 16% kobiet i 9% mężczyzn. Tężec jest chorobą wymagającą hospitalizacji, a jego leczenie polega na podaniu ludzkiej immunoglobuliny, leków opanowujących skurcze i antybiotyków. Immunoglobulinę (HTIG) podaje się jednorazowo i efektem jej działania ma być skrócenie i złagodzenie przebiegu choroby. Nieprawidłowości związane z tą chorobą są wynikiem niedostatecznego wydzielania parathormonu (PTH). Chory cierpiący na tę dolegliwość przytarczyc może odczuwać bóle głowy, być poddenerwowany, mieć depresję, a także arytmię serca lub duszność napadową. W wyniku tego schorzenia przytarczyc może dojść do tężyczki, zaćmy . Fot: Maksym Yemelyanov / Szczepionka DTP to zastrzyk ochronny zmniejszający ryzyko rozwoju trzech chorób - błonicy, tężca i krztuśca. Znana jest także pod nazwą Di-Te-Per. Pełen cykl szczepień obejmuje 4 dawki podstawowe i 3 dawki przypominające. Nazwa szczepionki pochodzi od pierwszych liter łacińskich nazw chorób, którym DTP zapobiega -diphtheria (błonica), tetanus (tężec) i pertussis (krztusiec). Iniekcja ochronna bardzo efektywnie, bo w 100%, zapobiega zachorowaniu na dwie pierwsze i jest wysoce skuteczna wobec trzeciej - chroni przed zakażeniem pałeczkami krztuśca w około 90%. Co to jest szczepionka DTP? Szczepionka DTP chroni przed błonicą, tężcem i krztuścem. Zaliczana jest do grupy obowiązkowych szczepień ochronnych, które finansowane są ze środków publicznych w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Podaje się ją podskórnie lub domięśniowo w przednio-boczną powierzchnię uda. Szczepionka nigdy nie może być podawana donaczyniowo. Jej substancjami czynnymi są toksoid tężcowy i błoniczy (niezakaźne składniki pochodzące od bakterii) oraz zawiesina zabitego, niezakaźnego szczepu krztuśca. Zobacz film: Kiedy zaszczepić się przeciwko tężcowi. Źródło: 36,6 Szczepienie DTP - powikłania Objawy poszczepienne po DTP pojawić się mogą tak samo jak po każdym innym szczepieniu. Jednakże są w niej zawarte pełnokomórkowe składniki krztuśca, dlatego uważana jest za szczepionkę o dużej reaktywności immunologicznej. Konsekwencją jest podwyższone ryzyko poszczepiennych skutków ubocznych. Po szczepieniu DTP może pojawić się odczyn (miejscowa reakcja na szczepienie powstała w miejscu wkłucia igły), który objawia się obrzękiem, zaczerwienieniem i bólem. Inne skutki uboczne to złe samopoczucie, drażliwość, markotność, senność, podwyższona temperatura ciała sięgająca 39°C, brak apetytu, utrata pragnienia, wymioty i biegunka. Mogą pojawić się w ciągu 48 godzin po szczepieniu i utrzymywać się od 2 do 3 dni. Ustępują samoistnie i nie wymagają specjalistycznego leczenia. Zobacz także: Szczepionka przeciwko meningokokom - co warto wiedzieć? Czy warto szczepić się przeciw grypie? Jakie skutki uboczne mogą się pojawić? Szczepionka przeciwtężcowa - skuteczność, kalendarz szczepień i możliwe powikłania Czym jest szczepionka 5w1? Zalety, cena i skutki uboczne skojarzenia DTPa + IPV + Hib Szczepienie MMR - co należy wiedzieć? Odczyn po szczepieniu błonica tężec krztusiec Niepożądany odczyn poszczepienny (NOP) występuje w ciągu 72 godzin po podaniu zastrzyku i objawia się przewlekłym, trwającym ponad 3 godziny płaczem lub krzykiem, gorączką ponad 39°C, zaburzeniami świadomości, zwiotczeniem, drgawkami, omdleniami i osłabieniem aktywności dziecka. Inne możliwe objawy niepożądane to: powiększenie okolicznych węzłów chłonnych, nieżyt górnych dróg oddechowych, kaszel, zapalenie oskrzeli, zaburzenia oddychania, bezdech u bardzo niedojrzałych wcześniaków, porażenie splotu barkowego, niedowład wiotki kończyny górnej, ograniczenie ruchomości i bolesność kończyny górnej, szczękościsk, przeczulica, obniżenie napięcia mięśniowego, zmniejszona wrażliwość na bodźce, epizody hipotensyjno-hiporeaktywne, zmiana zabarwienia kończyn dolnych - zaczerwienienie, zasinienie, niekiedy z marmurkowatością skóry i wybroczynami. Zobacz film: Lista szczepień obowiązkowych. Źródło: 36,6 Rozwinięcie się poważnego odczynu poszczepiennego jest podstawą do zastosowania u dziecka innej szczepionki, która zostanie lepiej przyjęta - najczęściej acelularnej, czyli DTPa. W sporadycznych przypadkach konsekwencją pojawienia się NOP jest całkowita rezygnacja ze szczepienia przeciwko krztuścowi, przy kontynuacji szczepionek DT przeciw tężcowi i błonicy (tzw. Di-Te). Rejestracja NOP jest zalecana przez Światową Organizację Zdrowia. Niepożądane objawy przedstawione przez rodziców dziecka na konsultacji powinny zostać zgłoszone przez lekarza do stacji sanitarno-epidemiologicznej. Szczepionka DTP - leczenie odczynów poszczepiennych Złagodzenie odczynów poszczepiennych DTP przyniesie podawanie paracetamolu w dawce jednorazowej 15-20 mg na kilogram masy ciała. Leki zażywać można do 4 razy na dobę. Dziecku można ulżyć częstymi kąpielami w letniej wodzie, lekkostrawną dietą i nawadnianiem. W leczeniu odczynów miejscowych pomocny okazuje się okład z sody oczyszczonej. Łyżeczkę sody należy wsypać do połowy szklanki przegotowanej i ostudzonej wody. W tak przygotowanej miksturze trzeba zmoczyć gazik, przyłożyć do miejsca wstrzyknięcia i luźno zabandażować. Okład pozostawić do wyschnięcia i powtarzać 2 razy w ciągu dnia. Zastosować można także okłady z Altacetu. Kalendarz szczepień błonica tężec krztusiec Pełen cykl szczepienia obejmuje cztery dawki szczepienia pierwotnego oraz trzy dawki uzupełniające. Szczepionkę DTP podaje się trzy razy w ciągu pierwszych 12 miesięcy życia dziecka. Zgodnie z kalendarzem pierwszą dawkę podaje się w 7-8 tygodniu po narodzeniu. Druga doza przypada na przełomie 3 i 4 miesiąca życia. Trzecia podawana jest w 5-6 miesiącu życia. Czwarta - w 16-18 miesiącu życia. Pierwsza i druga dawka przypominająca podawane są w wieku 6 i 14 lat. Ostatnie szczepienie wykonuje się w wieku 19 lat. Szczepionka DTP - przeciwwskazania Na liście przeciwwskazań do podania szczepionki DTP znajdują się: choroba układu nerwowego o postępującym charakterze, jak zespół Alpersa, rdzeniowy zanik mięśni i stwardnienie zanikowe boczne, zaostrzenie przewlekłego procesu chorobowego, ostra choroba infekcyjna o umiarkowanym lub ciężkim przebiegu, nadwrażliwość na którykolwiek składnik szczepionki objawiająca się wysypką, swędzącymi pęcherzami na skórze, obrzękiem twarzy, problemami w połykaniu, trudnościami w oddychaniu, spadkiem ciśnienia krwi lub utratą przytomności. Zobacz film: Powikłania po szczepieniu u dziecka. Źródło: 36,6 Tarczyca jest niewielkim narządem położonym u podstawy szyi, przylegającym do tchawicy. Składa się z dwóch płatów połączonych cieśnią. Tarczyca produkuje dwa hormony: trijodotyroninę (T3) i tyroksynę (T4), które spełniają ważne funkcje w organizmie. Do produkcji hormonów tarczycy niezbędny jest jod. Hormony tarczycy regulują metabolizm organizmu, czyli przemiany energetyczne oraz wpływają na procesy termogenezy, czyli wytwarzanie ciepła i utrzymywanie prawidłowej temperatury ciała. Hormony tarczycy wpływają także na prawidłowy rozwój płodu. Czynność tarczycy jest kontrolowana przez przysadkę mózgową, która uwalnia hormon tyreotropowy (TSH) pobudzający tarczycę do produkcji hormonów: T3 i T4. Do najczęstszych chorób tarczycy należą choroby związane z nieprawidłową produkcją hormonów przez tarczycę, czyli niedoczynność tarczycy i nadczynność tarczycy. Niedoczynność tarczycy polega na niedostatecznej produkcji hormonów przez tarczycę, natomiast jej nadczynność odwrotnie – polega na nadmiernej produkcji hormonów. Najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy jest choroba Hashimoto, czyli przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, w przebiegu którego układ odpornościowy produkuje przeciwciała, które niszczą komórki tarczycy, co powoduje w konsekwencji zbyt małą produkcję hormonów tarczycy i jej niedoczynność. Najczęstszą przyczynę nadczynności tarczycy stanowi choroba Gravesa i Basedowa, w której nieprawidłowe działanie układu odpornościowego pobudza tarczycę do nadmiernej produkcji hormonów. Inne choroby tarczycy to wole, czyli powiększenie tarczycy, w którym mogą występować guzki tarczycy; guzki tarczycy bez wola, czyli nieprawidłowa struktura tarczycy oraz nowotwory tarczycy, także złośliwe, czyli rak tarczycy oraz zapalenia tarczycy. Najczęściej w diagnostyce chorób tarczycy wykonuje się badania laboratoryjne krwi: oznaczenie stężenia TSH oraz FT3 i FT3, przeciwciał przeciwko tyreoperoksydazie (anty-TPO), przeciwciał przeciwko tyreoglobulinie (anty-Tg) oraz przeciwko receptorowi anty-TSH (anty-TSHR), a także USG tarczycy i scyntygrafię tarczycy. Dowiedz się więcej o chorobach tarczycy Szczepionka na COVID-19 jest już stosowana. I budzi wiele emocji, zwłaszcza po doniesieniach o kilku przypadkach reakcji anafilaktycznych. Kto może zaszczepić się na koronawirusa? Jakie są przeciwwskazania do szczepienia na COVID-19? Czy szczepionkę może otrzymać alergik, osoba chora na raka, cukrzycę, czy choroby autoimmunologiczne? Sprawdzamy, co znajduje się w charakterystyce produktu leczniczego. Szczepionka na COVID-19 dostępna w Polsce to produkt leczniczy Comirnaty, przeznaczony - jak zapisano w ChPL, do czynnego uodparniania osób w wieku co najmniej 16 lat na wywoływaną przez koronawwirusa SARS-CoV-2 chorobę COVID-19. Jak w przypadku każdej szczepionki, tak i przy szczepionce na koronawirusa istnieją sytuacje, kiedy nie powinna być podawana. Jakie są zatem przeciwwskazania do szczepienia na COVID-19 i kto nie może się zaszczepić na koronawirusa? Warto poznać informacje, które umieszczono w charakterystyce produktu leczniczego. Spis treściSzczepionka na COVID-19 - zalecenia ogólneSzczepionka na COVID-19 - przeciwwskazania Szczepionka na COVID-19 - zalecenia ogólne Każda osoba przed szczepieniem na koronawirusa poddawana jest tzw. kwalifikacji podobnej do tej, jaka ma miejsce przed każdym szczepieniem, również przed szczepieniem na grypę. Przeprowadzający badanie lekarz sprawdza w jej trakcie to, czy pacjent jest aktualnie zdrowy - szczepienia nie wykonuje się bowiem w trakcie aktywnej ostrej choroby przebiegającej z wysoką gorączką. Jak zapisano w ChPL, występowanie łagodnej infekcji i (lub) niewielkiej gorączki nie powinno prowadzić do przesunięcia szczepienia. Pozostałe zalecenia ogólne zapisane w ChPL: Nadwrażliwość i anafilaksja - ponieważ po przyjęciu szczepionki zgłaszano przypadki zdarzeń anafilaktycznych, zalecane jest, by w punkcie szczepień były łatwo dostępne odpowiednie metody leczenia i monitorowania w razie wystąpienia reakcji anafilaktycznej po podaniu szczepionki. Po zastrzyku zaleca się zaś ścisłą obserwację pacjenta przez co najmniej kwadrans - w tym czasie pacjent nie powinien opuszczać punktu szczepień. Drugiej dawki nie należy podawać osobom, u których po pierwszej dawce wystąpiła reakcja anafilaktyczna. Reakcje związane z lękiem - w związku ze szczepieniem mogą wystąpić reakcje związane z lękiem, w tym reakcje wazowagalne (omdlenia), hiperwentylacja lub reakcje związane ze stresem - to psychogenna reakcja na wstrzyknięcie z użyciem igły. Producent podkreśla więc, że ważne jest zastosowanie odpowiednich środków ostrożności, aby uniknąć urazów w wyniku omdlenia. Małopłytkowość i zaburzenia krzepnięcia krwi. Podobnie jak w przypadku innych szczepionek i zastrzyków domięśniowych szczepionkę - ze względu na ryzyko krwawienia lub siniaków - należy podawać z zachowaniem środków ostrożności osobom przyjmującym leki przeciwzakrzepowe lub z małopłytkowością albo innymi zaburzeniami krzepnięcia krwi (np. hemofilią). Osoby z obniżoną odpornością. Jak informuje producent, nie oceniano skuteczności, bezpieczeństwa stosowania ani immunogenności szczepionki u osób z obniżoną odpornością, w tym pacjentów przyjmujących leki immunosupresyjne. dr Paweł Grzesiowski: Początek prac nad szczepionką miał miejsce 10 lat temu [Super Raport] Szczepionka na COVID-19 - przeciwwskazania Zgodnie z informacjami zawartymi w charakterystyce produktu leczniczego przeciwwskazaniem do szczepionki na koronawirusa jest nadwrażliwość na substancję czynną (czyli jednoniciowy, informacyjny RNA z czapeczką na końcu 5’, wytwarzany z wykorzystaniem bezkomórkowej transkrypcji in vitro na matrycy DNA, kodujący białko szczytowe wirusa SARS-CoV-2, przenoszony w nanocząsteczkach lipidowych) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Te substancje to: ((4-hydroksybutylo)azanediyl)bis(heksano-6,1-diyl)bis(2-dekanian heksylu) (ALC-0315) 2-[(glikol polietylenowy)-2000]-N,N-ditetradecyloacetamid (ALC-0159) 1,2-distearoilo-sn-glicero-3-fosfocholina (DSPC) Cholesterol Potasu chlorek Potasu diwodorofosforan Sodu chlorek Disodu fosforan dwuwodny Sacharoza Woda do wstrzykiwań Szczepionka nie jest przeznaczona dla osób w wieku poniżej 16 lat oraz dla kobiet w ciąży i karmiących piersią. Podanie produktu leczniczego Comirnaty w okresie ciąży można rozważyć jedynie, jeśli potencjalne korzyści przewyższają jakiekolwiek potencjalne ryzyko dla matki i płodu, nie ma bowiem wystarczających badań, które potwierdzałyby jej bezpieczeństwo. Jak informuje producent, badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na ciążę, rozwój zarodka i (lub) płodu, poród lub rozwój narodzonego już dziecka. Jeśli zaś chodzi o karmienie piersią, póki co nie wiadomo, czy produkt leczniczy Comirnaty przenika do mleka ludzkiego. Sonda Zrobisz to? Czy nie? Tak, jak tylko będzie to możliwe Tak, ale poczekam z tym Ciągle się zastanawiam Raczej nie Zdecydowanie nie Problemy z suchą skórą, wypadanie włosów, tycie, uczucie senności, ale także apatia, a wręcz stany depresyjne mogą świadczyć o niedoczynności tarczycy. W jej leczeniu bardzo ważna jest dieta. Rys. Krzysztof "Rosa" Rosiecki Ta choroba najczęściej występuje u kobiet w średnim wieku, ale dotyka także ludzi starszych i dzieci. Pierwotna niedoczynność tarczycy może być spowodowana defektem immunologicznym tarczycy – towarzyszy jej podwyższone stężenie przysadkowego hormonu tyreotropowego (TSH). Jej najczęstszą przyczyną jest choroba autoimmunologiczna określana jako zapalenie typu Hashimoto. - W organizmie tworzą się przeciwciała doprowadzające do uszkodzenia komórek tarczycowych i zmniejszenia produkcji hormonów tarczycy – wyjaśnia prof. Ewa Sewerynek, kierownik Zakładu Zaburzeń Endokrynnych i Metabolizmu Kostnego, Katedry Endokrynologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Niedobór hormonów tarczycy (T3 – trójjodotyrniny; T4 – tyroksyny) powoduje uogólnione zwolnienie wielu procesów, w tym metabolicznych, w organizmie. Co to jest tarczyca? Tarczyca to niewielki gruczoł dokrewny (wytwarza hormony wydzielane bezpośrednio do krwi), którego praca ma wpływ na funkcjonowanie całego organizmu. Aby wszystko przebiegało prawidłowo, istnieje sprzężenie zwrotne między TSH wydzielanym przez przysadkę mózgową, a stężeniami hormonów tarczycy, czyli im mniejsze stężenie hormonów, tym wyższe TSH. U osoby zdrowej powyżej 14. roku życia stężenie TSH powinno mieścić się w przedziale 0,27 - 4,2 IU/l, choć wiemy, iż już przy TSH powyżej 2,5 IU/l mogą występować objawy subkliniczne choroby (utajone). Główną cechą choroby Hashimoto jest przewlekły autoimmunologiczny stan zapalny, tzw. limfocytarne zapalenie tarczycy, które może, ale nie musi prowadzić do niedoczynności gruczołu tarczowego. Objawy Hashimoto W trakcie choroby Hashimoto najczęściej gruczoł tarczowy jest niewielki, sprężysty w badaniu palpacyjnym, a w badaniu ultrasonograficznym hipoechogeniczny (są w nim zmiany w miąższu, które wykrywa się po przyłożeniu głowicy). Hashimoto dotyczy ok. 2 proc. populacji. Zdecydowanie częściej chorują na nią kobiety. Skąd się wzięła nazwa choroby? Pierwsze cztery przypadki choroby opisał w 1912 roku japoński chirurg pracujący w Berlinie, Hakaru Hashimoto. Objawy, które mogą świadczyć o niedoczynności tarczycy: Zmęczenie bez wyraźnego powodu Zwiększenie wrażliwości na zimno Problemy z wypróżnianiem się, zaparcia. Blada, sucha skóra Łamliwe paznokcie Przybieranie na wadze z powodu spowolnienia przemiany materii Bole mięśni i stawów Nadmierne lub przedłużone krwawienie w trakcie miesiączki Depresja Chrypliwy głos Zaburzenia koncentracji Do innych przyczyn niedoczynności tarczycy należą: operacja tarczycy, leczenie za pomocą radiojodu lub wcześniejsze przebycie radioterapii związane z leczeniem onkologicznym, w której naświetlano głowę, szyję lub górną część klatki piersiowej (np.: z powodu nowotworu krtani lub ziarnicy złośliwej). Częstość trwałej niedoczynności tarczycy po radioterapii jest wysoka, a funkcja tarczycy powinna być sprawdzana co 6-12 miesięcy np.: poprzez kontrolne oznaczenie TSH. Niedoczynność tarczycy może się pojawić także u pacjentów zażywających lit, który hamuje uwalnianie hormonów przez tarczycę. Większe ryzyko zachorowania na chorobę Hashimoto mają osoby, u których występuje ona u innych członków rodziny lub stwierdzono inne choroby immunologiczne takie, jak np.: reumatoidalne zapalenie stawów, cukrzyca typu 1, łysienie plackowate czy bielactwo. Częściej choroba Hashimoto występuje na obszarach w zasobnych w jod, w przeciwieństwie do drugiej choroby immunologicznej tarczycy – choroby Gravesa-Basedova, której częstość wzrasta na obszarach z niedoborem tego pierwiastka. Przyczyny choroby nie są znane. Szczególnie narażone są na nią osoby żyjące w dużym stresie. Czy Hashimoto można wyleczyć? Nie. Ale jeśli dawka leków zostanie dobrze dobrana, organizm zacznie działać normalnie. Zdarza się, że choroba Hashimoto przebiega z zachowaniem prawidłowego stężenia hormonów. W takiej sytuacji lekarz kontroluje stan kliniczny i hormonalny pacjentki lub pacjenta bez konieczności rozpoczynania terapii. Gdy poziom hormonów tarczycy jest za niski, wtedy zalecane jest przyjmowanie syntetycznego hormonu tarczycowego, lewoskrętnej tyroksyny. W Polsce występuje ona w postaci tabletki, którą należy połknąć na czczo i popić wodą. Ważne, by na kilka godzin przez tabletką nic nie jeść i przez 30 minut po jej przyjęciu również powstrzymać się od jedzenia. – Z reguły zaczynamy od małych dawek, bo przy niedoczynności tarczycy, mięsień sercowy jest bardzo wrażliwy na podawane hormony – mówi prof. Ewa Sewerynek. - Ponieważ nie wiemy, jak długo trwa proces chorobowy, nie wiemy też, jaka jest zdolność adaptacji organizmu, należy zatem, zwłaszcza na początku leczenia, zachować dużą ostrożność. Szczególną grupą są ludzie w starszym wieku i zaburzeniami rytmu serca. U nich trzeba bardzo wolno zwiększać dawkę tyroksyny. Często leczenie trzeba kontynuować do końca życia. Jeśli proces niszczenia tarczycy, będzie przebiegał stopniowo, dawki leków trzeba będzie sukcesywnie zwiększać. Ważne jest, by dawka leku była optymalna. Jeśli będzie za wysoka, może spowodować zaburzenia rytmu serca oraz może też mieć negatywy wpływ na gęstość kości. Do czasu odpowiedniego wyrównania stężenia TSH, zaleca się sprawdzanie TSH we krwi raz na 3–6 miesięcy, co pozwoli dobrać odpowiednią wysokość podawanej dawki leku. Bardzo ważne jest, by nie przerywać leczenia, gdyż obniżony poziom hormonów tarczycy może spowodować bradykardię (zwolnienie pracy serca), nawrót choroby, a co się z tym wiąże przyrost masy ciała, nadmiar cholesterolu, obniżenie sprawności fizycznej i intelektualnej, wahania nastroju, a nawet depresję. Co zaburza wchłanianie leku? Jedzenie może zaburzać wchłanianie tyroksyny. Trzeba zatem poinformować lekarza, jeśli ktoś je duże dawki produktów z soją oraz produkty bogate w błonnik. Zmniejszenie wchłaniania może także występować podczas stosowania leków zobojętniających np.: inhibitorów pompy protonowej (podawane są w celu zmniejszenia kwasowości w żołądku, hamują wydzielanie kwasu solnego). W interakcje z przyjmowanym syntetycznym hormonem mogą także wchodzić suplementy diety: Zawierające żelazo Leki obniżające poziom cholesterolu we krwi Zawierające wapń Choroby autoimmunologiczne mogą współistnieć z zespołem złego wchłaniania, np.: z nietolerancją glutenu. - Istotny procent pacjentów z chorobą Hashimoto ma także zespół złego wchłaniania, dlatego warto wykluczyć współwystępowanie tej drugiej choroby – mówi prof. Ewa Sewerynek. – Nie każdy pacjent musi być na diecie eliminacyjnej. Warto oznaczyć markery celiakii, by wykryć, czy ktoś ma zespół złego wchłaniania w jej przebiegu, np.: stężenie przeciwciał przeciwko transglutaminazie tkankowej. Endokrynolog Elżbieta Rusiecka-Kuczałek dodaje, że czasami zaleca czasowe przejście na dietę bezglutenową młodym pacjentkom chorującym na chorobę Hashimoto, które mają kłopoty z zajściem w ciążę. Niedoczynność tarczycy: co i jak jeść? Zaleca się, by stosować dietę niskoenergetyczną dla osób z nadwagą lub otyłością oraz tzw. dietę normo kaloryczną (taką, która nie powoduje redukcji masy ciała, a utrzymanie obecnej masy ciała) dla osób z prawidłową masą ciała. Wartość energetyczna diety musi być dostosowana do stylu i trybu życia. Białko powinno stanowić 10-15 proc. wartości energetycznej diety. Najlepiej wybierać chude gatunki mięs (takiej jak: kurczak, indyk, królik, chuda wołowina) oraz niskotłuszczowe mleka i przetwory mleczne przy właściwej tolerancji laktozy. Cennym źródłem białka w diecie osób z niedoczynnością tarczycy są ryby, dostarczające jednocześnie jodu, selenu, witaminy D oraz wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Zaleca się zjadanie ryb 3-4 razy w tygodniu. Pełnowartościowe białko jest źródłem aminokwasu egzogennego – tyrozyny, z udziałem którego powstaje podstawowy hormon tarczycy - tyroksyna (T4). Wybierać tłuszcze pochodzenia roślinnego (oleje, orzechy i nasiona). Z nich powinno pochodzić 20-35 proc. wartości energetycznej diety, czyli kalorii. Ważne jest także, by regularnie jeść wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3, które pobudzają wątrobę do przemiany T4 w T3, zwiększając metabolizm ustroju oraz wrażliwość komórek na hormony tarczycy. Kwasy te zawarte są w znacznych ilościach w oliwie z oliwek, oleju lnianym, łososiu, makreli, pstrągu, tuńczyku. Zaleca się zastępowanie nasyconych kwasów tłuszczowych, które występują głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego, nienasyconymi, których źródłem są produkty roślinne. Warto unikać nadmiernego spożycia takich tłuszczów jak: masło, olej oraz tych zawartych w ciastach, batonach, tłustych gatunkach mięs itp. Węglowodany złożone powinny stanowić 50 – 70 proc. wartości energetycznej diety. By zadbać o odpowiednią ilość błonnika, najlepiej jeść pełnoziarniste produkty zbożowe oraz warzywa i owoce. Osobom z niedoczynnością tarczycy często towarzyszy insulinooporność, stąd zaleca się produkty o niskim indeksie glikemicznym. Dobrze, by jeść regularnie (4-5 posiłków w ciągu dnia), a ostatni posiłek powinien być zjadany na 2-3 godziny przed snem. Warto unikać potraw smażonych lub pieczonych tradycyjnie ze względu na wysoką zawartość tłuszczów. Zaleca się pieczenie w folii aluminiowej, rękawie, na grillu, gotowanie, gotowanie na parze, duszenie bez uprzedniego obsmażania. Warto wypijać płyny w ilości ok. 2 litry dziennie w postaci słabych naparów herbat lub wody, wzbogaconej w jod. Ważna jest także aktywność fizyczną. Powinno się ją uprawiać co najmniej 3 razy w tygodniu, przynajmniej przez 30 minut, a najlepiej nawet 60 minut codziennie. Szczególnie zaleca się uprawianie sportów aerobowych w godzinach porannych (bieg, basen, rower, marsz) oraz unikanie ćwiczeń, które zmuszają do krótkiego, ale intensywnego wysiłku. Wykonywanie regularnych ćwiczeń przyczynia się do szeregu korzystnych zmian w organizmie, przyspiesza metabolizm i pozwala na działanie hormonom tarczycy w komórkach całego ciała. Rola witaminy D Ostatnie lata przyniosły informacje o tym, że witamina D jest istotnym czynnikiem działającym korzystnie w chorobach autoimmunologicznych. - Wykazano, że niedobór witaminy D jest jednym z czynników odpowiedzialnych za rozwój choroby Hashimoto – mówi prof. Ewa Sewerynek. - Prawie 90 proc. naszej populacji ma niedobór witaminy D, dlatego jego wyrównanie może także poprawić parametry gruczołu tarczowego. Podając witaminę D możemy wykorzystać jej działanie immunomodulujące i pośrednio uzyskać zmniejszenie stężenia przeciwciał antyTPO i ograniczyć autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. Rozpoznanie niedoczynności tarczycy W trakcie ustalania diagnozy lekarz powinien przeprowadzić wywiad, ocenić predyspozycje genetyczne, rodzinne do chorób autoimmunologicznych i zbadać tarczycę. Często wywiad i badanie palpacyjne ułatwia postawienie właściwego rozpoznania. Najlepszym badaniem w diagnostyce laboratoryjnej tarczycy jest zbadanie stężenia TSH, a w razie potrzeby także wolnych frakcji hormonów tarczycy w surowicy krwi – fT3 i fT4. - Gdy TSH jest podwyższone, lekarz powinien skierować pacjenta do poradni endokrynologicznej, żeby sprawdzić czy rzeczywiście mamy do czynienia z chorobą autoimmunologiczną tarczycy – podkreśla endokrynolog. – W tym celu trzeba wykonać dodatkowe badania: badanie wolnych hormonów tarczycowych czy przeciwciał przeciwtarczycowych. Często zleca się także badanie USG tarczycy, by ocenić jej strukturę i echogeniczność płatów, a także wykluczyć obecność guzków. Jeśli w badaniach okaże się, że: ktoś ma wysokie stężenia przeciwciał antyTPO (to badanie polega na oznaczeniu poziomu autoprzeciwciał skierowanych przeciwko antygenom tarczycy); stężenie TSH jest podwyższone; w USG widać hipoechogeniczny miąższ gruczołu To wszystko wskazuje na chorobę Hashimoto z niedoczynnością tarczycy. Niedoczynność tarczycy a ciąża Kobiety z nieleczoną niedoczynnością tarczycy mają większe ryzyko zaburzeń rozwojowych u dziecka, a także poronień i porodów przedwczesnych. Dlatego kobieta planująca zajść w ciążę lub we wczesnej jej fazie powinna zbadać stężenie hormonów tarczycy i TSH we krwi. Ponadto, warto pamiętać także o tym, że każda kobieta w ciąży, według ostatnich zaleceń ginekologicznych, powinna przyjmować witaminę D w dawce 2000 IU/dobę. Agnieszka Pochrzęst-Motyczyńska ( Źródła: „Niedoczynność tarczycy - postępowanie dietetyczne”, Hanna Stolińska-Fiedorowicz, Mayo Clinic, „Hashimoto’s disease” “Pregnancy and hypothyroidism. Patient information”, Brighton and Sussex University Hospitals

choroby tarczycy a szczepienia